Artikel | AI voor beslisondersteuning
Auteur: Herman Wagter
Er zijn weinig onderwerpen waarover de berichtgeving zo tegenstrijdig is als over de toepassing, het nut en de risico's van “AI”, oftewel Large Language Models (LLM's), de technologie achter toepassingen als ChatGPT en Copilot. Alles lijkt groot en extreem: de hoeveelheid geld die erin wordt geïnvesteerd, de wereldwijde concurrentiestrijd en de verwachtingen die worden uitgesproken.
Volgens prof. dr. C. Perez, econoom en expert op het gebied van technologische en economische transities, past dat beeld bij wat we vaker zien bij grote technologische doorbraken. Eerst zijn investeerders bang om de boot te missen en wordt er veel beloofd en geïnvesteerd. Daarna volgt een terugval, omdat lang niet alle voorspellingen uitkomen en veel geld moet worden afgeschreven. Vervolgens ontstaat, in een rustiger tempo, de fase waarin de echte productiviteitswinst zichtbaar wordt doordat de technologie op allerlei manieren wordt geïntegreerd in de maatschappij.
Die eerste hypefase is volgens Perez wel nodig. Juist daardoor ontstaan de kennis, ervaring, expertise en infrastructuur die nodig zijn voor de volgende fase. Dat patroon zagen we eerder bij de aanleg van spoorwegen in de 18e eeuw en bij de opkomst van internet. Tussen 1995 en 2000 waren de verwachtingen rond internet enorm, gevolgd door een stevige correctie. Toch heeft internet de wereld uiteindelijk veel ingrijpender veranderd dan destijds werd voorspeld, alleen op een andere manier dan men toen dacht. De kunst is om zo vroeg mogelijk onderscheid te maken tussen de hype en de werkelijke waarde. Beslisondersteuning met behulp van AI is zo'n toepassing die nu al concrete meerwaarde biedt.
Van losse informatie naar bruikbare inzichten
Stel dat een bank voorspelt dat de prijzen van cacao door een El Niño-periode het komende jaar sterk zullen stijgen. Voor een directeur van een voedingsmiddelenbedrijf roept dat direct allerlei vragen op:
- Welke producten bevatten cacao?
- Hoeveel omzet wordt hierdoor geraakt?
- Welke klanten krijgen hier mee te maken?
- Wat betekent dit voor de winstgevendheid?
- Zijn er alternatieven beschikbaar?
- Hebben we contracten die prijsstijgingen afdekken?
Het beantwoorden van zulke vragen is een hels karwei, als het al mogelijk is. De benodigde informatie staat verspreid over allerlei verschillende systemen, documenten en databronnen. Bovendien gebruikt iedere afdeling en systeem vaak haar eigen termen voor dezelfde werkelijkheid, waardoor het lastig is om informatie met elkaar te vergelijken en verbanden te leggen.
AI in de praktijk
Bas Groothedde van Connekt-lid Verticallm is een pionier in dit soort toepassingen. Tijdens een eerste workshop op 10 november deelt hij praktijkvoorbeelden en laat hij zien hoe organisaties AI kunnen inzetten om complexe vragen sneller en beter te beantwoorden op basis van informatie uit verschillende bronnen.
Zijn ervaring laat zien dat AI dit soort vragen razendsnel kan helpen beantwoorden, mits organisaties én medewerkers het noodzakelijke voorwerk doen.
De kracht zit in de voorbereiding
Dat voorwerk bestaat uit het toegankelijk maken van de datahuishouding van een organisatie. Medewerkers weten als geen ander welke informatie relevant is, wat begrippen betekenen, waar data en documenten zijn opgeslagen en welke externe bronnen belangrijk en betrouwbaar zijn. Ook weten zij dat verschillende afdelingen soms verschillende termen gebruiken voor dezelfde werkelijkheid.
De uitdaging is om die kennis toegankelijk te maken voor AI, op een manier die past bij de eigen organisatie en werkwijze. Juist daar wordt het verschil gemaakt: in de combinatie van AI, sectorkennis, proceskennis en de specifieke kenmerken van het eigen bedrijf.
Razendsnel scenario's doorrekenen
Wanneer dat voorwerk goed is gedaan, komt de kracht van AI tot zijn recht. AI kan vragen interpreteren, patronen herkennen, grote hoeveelheden informatie combineren, talloze mogelijkheden evalueren en de uitkomsten inzichtelijk visualiseren. En dat ad hoc, in zeer korte tijd en specifiek voor de situatie van een individuele organisatie.
In het voorbeeld van El Niño en de stijgende cacaoprijzen kunnen vragen over omzet, klanten, winstgevendheid, alternatieven en contracten binnen enkele uren goed onderbouwd worden beantwoord. Probeer dat maar eens met de hand te doen.
De kracht zit daarbij niet alleen in snelheid, maar ook in het vermogen om informatie uit verschillende systemen, documenten en bronnen samen te brengen tot bruikbare inzichten voor besluitvorming.
Samen aan de slag
De ontwikkelingen gaan snel, maar juist daarom is het belangrijk om ervaring op te doen met toepassingen die vandaag al waarde toevoegen. Connekt ontwikkelt workshops en praktijkgerichte trainingen om professionals kennis te laten maken met deze mogelijkheden en hen op weg te helpen bij de inzet van AI voor beslisondersteuning. Neem voor meer informatie contact op met Marc Verhage.